Erich Fromm „Kryzys psychoanalizy” (Patryk Uchroński)

Erich Fromm „Kryzys psychoanalizy”

wyd. Rebis

Patryk Uchroński

Ktoś kiedyś zaśpiewał „czy Erich Fromm wiedział jak żyć”. Z odpowiedzią na to pytanie, zza światów przychodzi sam wspomniany psycholog w swoim „Kryzysie psychoanalizy”. Wydawnictwo Rebis daje nam wznowienie pozycji, wydanej po raz pierwszy 40 lat temu.

Fromm przedstawia  zbiór swoich referatów pochodzących z lat trzydziestych i sześćdziesiątych ubiegłego stulecia. W początkowych rozdziałach przedstawia   podejście do psychoanalizy poprzedzających go myślicieli i psychologów. Dużo miejsca poświęca Freudowi i Marksowi . Stara się z nimi polemizować, wyłuszcza ich największe osiągnięcia w dziedzinie nauk społecznych, ale nie stroni również od ostrej krytyki niektórych metod . Autor podaje swoje własne podejście do psychoanalizy. Zawiera ono połączenie teorii Marksa, Darwina i im podobnych . Nie brakuje w nim praktycznego Freuda i  Junga . Dalsza część to krótkie rozprawy na temat psychologii społecznej, ludzkich kompleksów, macierzyństwa i kilka innych . Fromm przedstawia studia przypadków i podejście ogólnospołeczne. Zadaje sobie pytanie tytułowe, czy to kryzys psychoanalizy, czy może człowieka i społeczeństwa. Odpowiedź można poznać czytając, a raczej studiując, książkę wydaną przez Rebis.

Jeśli ktoś nie lubi filozofii  i psychologii to raczej nie przebrnie przez rozprawy Fromma, a sytuację jeszcze pogarsza redakcja książki. Mała czcionka i brak justowania bardzo utrudnia i tak trudną już lekturę. Początkowe referaty na pewno doskonale zostały zaprezentowane na żywo przez Fromma, ale czytając ciężko je sobie przyswoić. Jednak drugą część czyta się szybko i przyjemnie. Myślę, że zbiór tekstów opublikowanych w latach 30. poprzedniego stulecia nadal jest poczytny.