Simon Critchley „O humorze” (Paweł Wojciechowski)

Simon Critchley "O humorze"

wyd. Aletheia

Paweł Wojciechowski

 

 

Jeśli wydaje wam się, że śmiech to prosta sprawa, to jesteście w błędzie. Najwięksi i najbardziej znani filozofowie wszech czasów od wieków pisali o nim prace. Dlaczego śmiech jest tak ważny? Czy zwierzęta mogą się śmiać? Dlaczego Anglicy dowcipkują z Irlandczyków, a Francuzi z Belgów? Na te pytania próbuje odpowiedzieć Simon Critchley w swojej książce „O humorze”.

 

Jest to rozprawa, i tu się nie przeraźcie, w dużej części naukowa. Simon Critchley zbiera całą dotychczasową wiedzę o śmiechu i humorze i wyciąga też swoje wnioski, często kłócące się z tezami wielkich myślicieli.

 

Bo humor, okazuje się, to rzecz poważna. Bergson, Kant i Freud – oni wszyscy w swoich pracach poruszali problem śmiechu. Skąd się bierze humor? Z czego się śmiejemy? Odpowiedzi udziela książka brytyjskiego autora. Humor jest podnoszony przez niego do rangi problemu filozoficznego – ba, Critchley twierdzi nawet, że żartowanie to nic innego jak filozofowanie. Mówiąc w dużym uproszczeniu – śmiech pomaga zrozumieć świat i samego siebie.

 

Critchley napisał książkę z największą dbałością o jak najwierniejsze oddanie poglądów wielkich myślicieli. Nie jest to niestety rozprawa w pełni popularnonaukowa – czasem bowiem trzeba skupić się, żeby zrozumieć tok rozumowania Critchleya. Na szczęście dość trudny język neutralizowany jest zgrabną ironią, autoironią i przykładami żartów, które niewprawionemu czytelnikowi mają zobrazować daną tezę.

 

Na koniec może pytanie zasadnicze – po co komukolwiek ta książka? Po pierwsze, żeby poszerzyć swoje myślowe horyzonty i zwrócić uwagę na to, ile daje nam śmianie się, jakie ma ono znaczenie w życiu. Po drugie, jeśli na studiach piszecie pracę o komizmie, to „O humorze” Critchleya powinno być obowiązkową pozycją w waszej bibliografii. Wreszcie po trzecie – brytyjski autor podaje w książce cechy dobrych dowcipów (i ich przykłady), których przestudiowanie może pomóc czytelnikowi-żartownisiowi w skuteczniejszym rozśmieszaniu swojego otoczenia.